23 فوریه ۲۰۲۶- پیش دیابت وضعیتی است که در آن قند خون افزایش یافته اما هنوز به محدودهٔ دیابت نرسیده است. یک مطالعهٔ جدید که در Frontiers in Nutrition منتشر شده است، بررسی کرده است که آیا مکمل منیزیم در افراد مبتلا به پیش دیابت- به ویژه سالمندان دارای هیپومنیزمی یا کمبود منیزیم- می تواند کنترل قند خون را بهبود دهد یا خیر.
کمبود منیزیم به عنوان یک عامل خطر قابل اصلاح
پیش دیابت یک مرحلهٔ حساس برای مداخله است؛ زیرا بدون درمان، می تواند به دیابت نوع ۲ تبدیل شود. بنابراین طراحی و آزمودن روش های مؤثر و قابل اجرا در سطح جامعه اهمیت زیادی دارد.
یکی از اهداف بالقوه، وضعیت منیزیم است. کمبود منیزیم نسبتاً شایع است، به ویژه در سالمندان، و با اختلال در متابولیسم گلوکز و مقاومت به انسولین ارتباط دارد. از نظر زیستی، منیزیم کوفاکتور بسیاری از آنزیم های تنظیم کنندهٔ متابولیسم گلوکز و سیگنالینگ انسولین است.
تنها دو کارآزمایی بالینی تصادفی سازی شده(RCT) تاکنون اثر مکمل منیزیم را در افراد مبتلا به پیش دیابت بررسی کرده اند. هر دو کوچک بوده اند و شرکت کنندگان را بر اساس کمبود منیزیم انتخاب نکرده اند و دریافت غذایی منیزیم را نیز به دقت پایش نکرده اند؛ موضوعی که می تواند دلیل نتایج متناقض آن ها باشد.
سالمندان به دلیل کاهش جذب مواد مغذی با افزایش سن، بیشتر در معرض پیش دیابت و کمبود منیزیم هستند. بنابراین مطالعهٔ حاضر این گروه را هدف قرار داده است.
آزمودن ۳۶۰ میلی گرم منیزیم اکسید روزانه
پژوهشگران یک RCT اکتشافی ۱۶هفته ای را روی ۷۱ سالمند چینی (میانگین سنی ۶۹سال) مبتلا به پیش دیابت و کمبود منیزیم انجام دادند. شرکت کنندگان به طور تصادفی به دریافت مکمل منیزیم اکسید (۳۶۰ میلی گرم منیزیم المنتال[1] روزانه همراه غذا) یا دارونما تخصیص یافتند. ۶۵ نفر مطالعه را کامل کردند.
شاخص اصلی، تغییر قند خون ناشتا(FPG) از ابتدا تا ماه چهارم بود. همچنین انسولین، C-پپتید و مقاومت به انسولین با مدلHOMA‑IR (شاخصی برای مقاومت انسولین کبدی) اندازه گیری شد. HbA1c، آلبومین گلیکوزیله و مارکرهای التهابی مانند hs‑CRP وIL‑6 نیز ارزیابی شدند.
افزایش منیزیم سرم همراه با کاهش خفیف قند خون
میزان دریافت غذایی منیزیم در دو گروه مشابه بود، اما دریافت کلسیم در گروه منیزیم در ابتدا بیشتر بود. این گروه همچنین انسولین و HOMA‑IR بالاتری داشت. تحلیل ها برای این تفاوت ها تعدیل شد.
مکمل منیزیم، افزایش بیشتری در سطح منیزیم سرم نسبت به دارونما ایجاد کرد(۰٫۰۵۶ میلی مول در لیتر).قند خون ناشتا نیز در گروه منیزیم کاهش خفیفی داشت(۰٫۵- میلی مول در لیتر). سایر شاخص ها از جمله HbA1c تفاوت معنی داری نشان ندادند؛ بنابراین کاهش قند ناشتا به بهبود پایدار کنترل قند خون طی ۱۶هفته منجر نشد.
این یافته با یک کارآزمایی قبلی مشابه سازگار است، هرچند مطالعهٔ دیگری نتایج متفاوتی گزارش کرده بود. نویسندگان تأکید کردند که مکمل منیزیم تنها در بیماران دارای کمبود منیزیم با بهبود قابل توجه متابولیسم گلوکز همراه است.
۹۲ درصد ازشرکت کنندگان به پروتکل پایبند بودند و الگوی غذایی در طول مطالعه تغییر نکرد؛ موضوعی که اعتبار نتایج را تقویت می کند. مصرف منیزیم به خوبی تحمل شد و عارضهٔ جانبی مرتبط گزارش نشد. با این حال، اندازهٔ اثر کوچک و عدم تغییر در شاخص هایی مانند HbA1c، اهمیت بالینی این یافته را به ویژه در بلندمدت محدود می کند.
یک تحلیل متابولومیکس مقدماتی نشان داد که مکمل منیزیم با تغییر در ۵۲ متابولیت مرتبط است. این متابولیت ها عمدتاً با متابولیسم چربی و مقاومت به انسولین ارتباط داشتند. اما به دلیل ماهیت اکتشافی این تحلیل و شناسایی فرضی متابولیت ها بر اساس طیف سنجی جرمی، این نتایج صرفاً فرضیه ساز هستند.
طراحی قوی اما حجم نمونه ناکافی
نقاط قوت مطالعه شامل طراحی RCT، پایش دریافت غذایی منیزیم و استفاده از متابولومیکس برای بررسی تغییرات غیرگلایسمیک بود.
با وجود این، محدودیت هایی وجود دارد که نتایج را در حد فرضیه سازی نگه می دارد و مانع نتیجه گیری قطعی دربارهٔ اثر بالینی مکمل منیزیم بر کنترل قند خون می شود. حجم نمونه کوچک بود و مطالعه برای بسیاری از پیامدها توان کافی نداشت. استفاده از قند ناشتا به تنهایی- بدون شاخص های دینامیک مانند قند خون پس از غذا یا OGTT- ممکن است برخی اثرات را پنهان کرده باشد.
چون دو گروه در ابتدای مطالعه از نظر میزان ترشح انسولین و مقاومت به انسولسن تفاوت هایی داشتند، نمی توان کاملاً مطمئن بود که تغییرات مشاهده شده فقط به دلیل مصرف منیزیم بوده باشد.اندازهٔ اثر کوچک بود و زیست فراهمی پایین منیزیم اکسید نیز احتمالاً اثر فیزیولوژیک مکمل را محدود کرده است.
منیزیم اکسید نسبت به نمک های سیترات یا گلیسینات زیست فراهمی کمتری دارد و ممکن است مقدار منیزیم یونیزه یا داخل سلولی در دسترس بدن را محدود کرده باشد. مطالعات آینده باید انواع مختلف مکمل را مقایسه و رابطهٔ دوز–پاسخ را بررسی کنند.
نیاز به کارآزمایی های بزرگ تر و طولانی تر
در سالمندان چینی مبتلا به پیش دیابت و کمبود منیزیم، مکمل منیزیم توانست سطح منیزیم سرم را افزایش دهد، کمبود را اصلاح کند و قند خون ناشتا را کاهش دهد. با این حال، «شواهد موجود از این مطالعهٔ منفرد برای اثبات یک بهبود چندوجهی و قوی در متابولیسم گلوکز کافی نیست».
مطالعات آینده باید این یافته ها را تأیید کنند، به ویژه اهمیت بالینی کاهش قند ناشتا به تنهایی. این امر نیازمند کارآزمایی های بزرگ تر با دورهٔ پیگیری طولانی تر است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260213/Magnesium-lower-fasting-blood-sugar-in-older-adults.aspx